Ég fór í dag inn þar sem áður voru skrifstofur Kaupfélags Héraðsbúa. Það eru nokkur ár síðan ég kom seinast þangað upp. Ég hef samt farið þangað reglulega alla mína ævi, með mömmu upp á skrifstofu, upp stóra, breiða stigann, framhjá listaverkinu og styttunni að móttökuborðinu þar sem yfirleitt beið einhver.

Nema í dag beið enginn þar. Í þeim hluta sem áður tilheyrði KHB/Malarvinnslunni/Járnvörudeildinni var aðeins rödd Björns Ágústssonar sem kallaði “Viljið þið ekki byrja hérna niðri strákar?” Þar stóð hann í stóru auðu rými utan um hundruðu tómra skjalamappa.

Kaupfélagið varð í vetur eignalaust. Það er í greiðslustöðvun, síðan verða nauðasamningar. Samkaup tók verslunarreksturinn, N1 sjoppurnar, Landsbankinn húseignirnar og Vélsmiðja Hjalta flesta bita Malarvinnslunnar. Framvegis verður KHB til sem kennitala en félagið eignalaust.

En enn hefur enginn yfirtekið söguna og arfleiðina.

Ég hef aldrei áður komið lengra á skrifstofunni en að afgreiðsluborðinu. Ég hafði ekki áttað mig á hvílíkt gímald var fyrir innan. Og jafnvel ég hafði ekki áttað mig á sögunni og arfleið Kaupfélagsins í samfélaginu fyrr en ég kom inn fyrir á skrifstofunni.

Í flestum herbergjum eru verðlaunagripir sem bera merki þess að KHB tók þátt í samfélaginu. Firmakeppni hestamannafeĺagsins Freyfaxa, UÍA - Landsmót á Egilsstöðum 2001, Bikarkeppni Austurlands í bridds 1979 - gefandi KHB, fótbolti hjá Hetti og fleira. Við sem höfum staðið í ýmsum fjáröflunum á svæðinu vitum að einn traustasti og gjöfulasti viðkomustaðurinn var skrifstofa Kaupfélagsins.

Upp um alla veggi voru 30 ára gamlar ljósmyndir af austfirskum byggðakjörnum sem maður þurfti að eyða lengri tíma í að rýna í til að átta sig á hver væri hver. Á öðrum veggjum voru ljósmyndir úr sögu Kaupfélagsins. “1937, fyrsti vörubíllinn sem fer um Jökuldalsheiði. …..Bjarni í Veturhúsum..”

Inni í fundarherberginu var stórt fundarborð úr lerki og stólar í stíl með stöfunum “KHB” útskornum í bakið. Fundarborðið var hið fyrsta sem gert var úr lerki úr Hallormsstaðarskógi.

Í sjávarplássunum var það aflakóngurinn sem var ríki góði karlinn. Á Eskfirði var það Alli ríki. En hann hafði sinn líftíma og þegar næsti ættliður kom breyttist viðhorfið. Bjöggi, Siggi í Kaupþingi og þeir allir studdu við listir og íþróttir. Það var gott meðan það stóð. En það stóð stutt.

Stöðugleikinn sem samvinnureksturinn bauð upp á er mögulegur með almenningshlutafélögum. En munu félög sem ganga aðallega út á arð gera samfélaginu sama gagn?

Varla.

Fall Kaupfélagsins endurspeglar enn frekar þær breytingar sem hafa orðið á samfélaginu á mið-Austurlandi, sérstaklega Fljótsdalshéraði, undanfarin tæp tíu ár. Þar sem áður var hægt að labba inn í Kaupfélagið eða Malarvinnsluna og biðja um forstjórann í von um auglýsingu í skólablaðið eða styrk fyrir Sumarhátíðina þarf maður að fara í gegnum markaðsdeild Bónuss, Húsasmiðjunnar, Vélsmiðju Hjalta eða Samkaups í Reykjavík.

Og það skilar einfaldlega ekki sama árangri.

Austfirska hagkerfið hefur þannig breyst. Í stað þess að við eyðum peningunum okkar í viðskipti á svæðinu og þeir haldist þar fara þeir í stórfyrirtæki að sunnan sem fara með fjármagnið burt af svæðinu til eigin þarfa.

Spáum í því hvað það gefur okkur ekki.

Ríkisstjórnarflokkarnir hrósuðu sigri í þingkosningunum í vor. Vissulega náðu þeir meirihluta en sigurinn varð kannski ekki jafn stór og búist var við. Það vissu líka allir að þeir myndu halda áfram í ríkisstjórn.

Frá janúar og fram í maí voru flokkarnir við völdum í minnihlutastjórn og þurftu að reiða sig á stuðning Framsóknarflokksins til að koma málum sínum í gegn. Sá stuðningur var vissulega skilyrtur enda engin ástæða til að stimpla formálalaust allt sem æðislegu ríkisstjórninni datt í hug. En hinum æðislegu og óþolinmóðu leið þá stundum eins og þeir væru í gíslingu.

Það hefði átt að heyra sögunni til þegar stjórnin náði meirihluta við kosningar. Kannski hafa einhver mál farið hraðar í gegn en aðrir stórlaxar hafa setið fastir í netinu.

Í raun féll stjórnin á fyrsta stórmálinu þegar ljóst var að stór hluti þingflokks Vinstrihreyfingarinnar styddi ekki tillögu um aðildarumsókn að ESB. Meira að segja ráðherrar flokksins hafa talað mjög illa um aðildarumsókn. Hrós fá þeir fyrir að standa um það bil við það sem þeir sögðu fyrir kosningar um að þeir myndu berjast gegn ESB aðild. En þeir passa sig líka að loka ekki flóttaleiðinni, geta sagt já með einhverjum fylgihlut um að „ef þjóð vill þá blablabla… zzzz“

Jóhanna Sigurðardóttir sagði í byrjun vikunnar að hún vonaðist til að þingið samþykkti í júlí að hefja aðildarviðræður. Gott og vel. Þú og hvaða meirihluti? Til að aðildarumsóknin fari í gegn þarf annað hvort að breyta henni, samkvæmt skilyrðum minnihlutans, fulltrúar í minnihlutanum að greiða henni atkvæði sitt eða sitja hjá. Það væri líka skárra fyrir hana ef þingmenn VG sætu hjá frekar en greiða atkvæði á móti.

Það sama gildir um Icesave samkomulagið. Þingmenn VG eiga erfitt með að kyngja því og stjórnarandstaðan sér fínan leik til að vera á móti. Hvað gerist ef þingið fellir samkomulagið? Fáum við hryðjuverkalögin á okkur aftur? Verður samnorræna lánið dregið til baka?

Var búið að hugsa fyrir því að vera með öruggan þingmeirihluta að baki samningunum áður en skrifað var undir um miðja nótt?

Í þessum tveimur málum getur meirihlutastjórnin ekki sagst vera í gíslingu smáflokks. Hún er í sjálfheldu eigin minnihluta.

Greinin birtist einnig á suf.is

Mynd sem ég tók af Trafalgartorgi rataði inn í alþjóðlegt verðakort, Schmap. Þetta virðist vera kort sem sértstaklega er gert fyrir farsíma. Það er ókeypis. Myndirnar eru allar tengdar inn á Flickr síður.

Fyrir þetta fæ ég reydnar engan pening, en ég get verið montinn í einn dag.

Og nú hef ég líka náð Ella kakó sem fékk mynd eftir sig birta í Þýskalandskorti.

Nú væri æskilegt að hafa tíma til að vinna restina af Englandsmyndunum.

Sjá Lundúnaútdráttinn á Schmap.

Tom, stórvinur minn ofan af DV, var í dag að safna upplýsingum um áhugaverða staði á Austurlandi og hringdi því í Markaðsstofu Austurlands. Þar svaraði Ásta Þorleifs honum. Eftir helstu kurteisisatriði í upphafi samtalsins spurði hún:

„Veistu að Austurland á eitt af átta undrum veraldar?“

Tom hugsaði sig um smá stund áður en hann svaraði: „Gunnar Gunnarsson?!“

Arnar Laufdal Ólafsson er framkvæmdastjóri og eigandi Broadway á Íslandi, Teiti veisluþjónustu og Fegurðarsamkeppni Íslands. Í Kastljósi RÚV í gær voru afhjúpaðir ómanneskjulegir samningar sem keppendur í Ungfrú Ísland þurfa að gera til að mega keppa. Samningarnir leggja ríkar skyldur á keppendur og meina þeim meðal annars að sækja rétt sinn verði þeir fyrir slysi í eða aðdraganda keppni. Hann leggur einnig línurnar um hvað keppendur mega gera, eða ekki gera, í einkalífi sínu og tjánarfrelsi. Ýmis sektarákvæði eru að auki gagnvart keppendum.
Lára V. Júlíusdóttir, lektor í lögfræði, sagðist efast um að mörg ákvæði samningsins stæðust íslenskan rétt og annar lögmaður lýsti honum sem þremur ítarlegum síðum um skyldur keppenda en nokkrum þokukenndum línum um skyldur keppnishaldara.

Er okkur sama um þessa samninga og meðferðina á keppendum? Hvað getum við gert?
Fyrsta og stærsta skrefið sem við gætum tekið væri að sniðganga fyrirtæki Arnars Laufdals algjörlega. Ekki mæta á sýningar á Broadway. Ekki bóka hópinn okkar í kvöldskemmtun þangað. Ekki koma nær staðnum en í tíu metra radíus. Það sama yrði að gilda um Ungfrú Ísland og veistuþjónustuna.
Hversu lengi? Að minnsta kosti þar til samningsmálunum yrði kippt í lag, afturvirkt. Ég útiloka ekki að Arnar yrði að standa upp frá núverandi rekstri.

Hvað fleira?
Haft var eftir Arnari að samningurinn væri gerður á þennan hátt, með mikilli leynd, til að vernda kostunaraðila. Endurspeglar kannski ýmislegt annað, peningarnir eru verndaðir, ekki fólkið.
En eru kostunaraðilar Ungfrú Ísland sáttir við að vera „verndaðir“ á þennan hátt? Á vef keppninnar eru kostendurnir skráðir World Class Iceland, Leonard, Rótarý (góðgerðarsamtök?!),
Broadway og Karl K. Karlsson. Í auglýsingaramma á síðunni rúlla einnig merki Fegurðar snyrtistofu, Snyrti-Akademíunnar, Valensiu, Skjás eins, Glöminerals og Pronails.

Yfirmenn þessara kostunaraðila eiga ekki að þurfa að hugsa sig tvisvar um hugsanlegar aðgerðir. Þeir eiga að fara strax í að leita tafarlausra riftunarleiða. Hver mínúta sem þeir tengjast keppninni hlýtur að skaða þá frekar en hitt. Skjár einn ætti einnig að íhuga að hætta við útsendinguna.
Sýni fyrirtækin ekki af sér þessa samfélagslegu ábyrgð eru næstu skref okkar neytenda. Þau fælust ýmist í bréfaskriftum, rafrænum eða ekki, til yfirmanna þeirra með áskorunum um að láta af stuðningi við keppnina - og því að skipta ekki við þau fyrr en þau hefðu rofið tengslin við keppnina og/eða knúið á um breytingar á samningum keppenda.

Þrælahald, eins og lýst var í Kastljósinu í gærkvöldi, má ekki líðast á Íslandi árið 2009.

–

Ath: Rótarý merkið tilheyrir úraframleiðanda - ekki félagasamtökunum.

Austfirsk hagsmunasamtök virðast hafa sérstakt lag á að semja væluályktanir um fjölmiðla. Haustið 2006 sendi Samband sveitarfélaga á Austurlandi frá sér sérlega háðulega ályktun þar sem fjölmiðlar voru sagðir draga fram allt það versta um Kárahnjúkavirkjun og leggja sig fram um að finna neikvæða viðmælendur.

Ég vona að það hafi verið fyrir kjánaskap, frekar en blinda forsjárhyggju, sem aðalfundur Búnaðarsambands Austurlands fór þess á leit við menntamálaráðherra að beina „því til Ríkisútvarpsins að gæta þess að báðar hliðar Evrópuumræðunnar komi að jafnaði fram í fréttaflutningi þess og fréttaskýringum.“

Fundurinn er með öðrum orðum að biðja pólitískan aðila að skipta sér af fréttaflutningi ríkisfjölmiðilsins.

Í alvöru talað. Þetta verður ekki verra.

Það hefði svo auðveldlega verið hægt að forðast þessa gryfju. Að beina tilmælunum til útvarpsstjóra, fréttastofunnar eða fréttastjóra. Allra annarra en ráðherrans.

Það hefur verið barist fyrir því árum saman að ná stjórnmálunum út af RÚV. Allt frá mannaráðningum niður í litaðar fréttir. Að einhverju leyti hefur það tekist, að einhverju leyti ekki. En það hefur náðst árangur og vonandi með RÚV ohf. er stofnunin sjálfstæðari.

Á sama tíma og margir íslenskir fjölmiðlar hafa grímulausar en nokkurn tíman áður gengið erinda eigenda sinna hefur RÚV staðist prófin best undanfarna mánuði. Þess vegna eigum við að beint því til pólitískra fulltrúa, þar með talið ráðherrans, að halda sig sem lengst frá fréttastofu RÚV nema þeir séu boðaðir þangað í viðtöl.

–

Ekki að skilja að ég sé á nokkurn hátt sammála öðrum efnisatriðum ályktunarinnar þar sem Ríkisútvarpið er gagnrýnt fyrir einhliða umfjöllun um Evrópusambandið og það sagt „reka látlausan áróður fyrir Evrópusambandsaðild.“

Gott og vel. Við erum bara nýbúin að fara í gegnum kosningar þar sem Evrópuumræðan komst snarlega rækilega á dagskrá. Og fulltrúar Vinstri grænna, Sjálfstæðisflokksins og Frjálsyndra töluðu mjög skýrt gegn aðild. Þar hafa væntanlega verið í gangi mótrök. Hafa ekki forsvarsmenn bændasamtaka og útvegsmanna verið reglulega í fréttum RÚV að gagnrýna Evrópusambandið? Man ég ekki eftir fréttum og viðtölum við forsvarsmenn bænda í Lettlandi, sem ekki voru hrifnir af ESB? Man ég ekki líka eftir viðtali við landbúnaðarráðherra Svía sem sagði flesta bændur þar hafa það betur innan ESB (sænsku bændasamtökin studdu m.a.s. aðildarumsókn á sínum tíma)?

Látlaus áróður?

Kannski höfum við loksins fengið ESB umræðu sem stjórnast ekki bara af hagsmunum fárra hópa, eða eins ákveðins hóps (aðallega útgerðarmanna). Kannski við höfum loksins fengið ESB umræðu sem er ekki látlaus áróður gegn aðildarumsókn heldur opin og eðlileg umræða.

Hafa fundarmenn aðalfundar Búnaðarsambands Austurlands haft fyrir sér að kynna sér allar hliðar ESB aðildar?

Ekki hef ég gert það og ég efa að þeir hafi gert það - en ég veit samt eitt og annað orðið um sambandið eftir kúrsa í stjórnmálafræðinni. Sem kannski eru bara látlaus aðildarumsóknaráróður og heilaþvottur?

–

Í þessu sambandi langar mig að benda á mjög góðan pistil félaga míns af Pressunni, Magnúsar Geirs Eyjólfssonar þar sem hann svarar grein Hjörleifs Guttormssonar úr Morgunblaðinu þar sem Hjörleifur deildi á ESB.

Stórgóð grein úr Austurglugganum eftir Jón Knút Ásmundsson, þar sem hann deilir á þá mynd sem Austfirðingar fá á sig í Draumalandinu. Kannski rétt að minna á að samkvæmt kenningum J.S. Mill er hluti af frjálsu lýðræði réttur fólksins til að taka heimskulegar ákvarðanir.

Þegar ég beygði mig niður undan blakbolta sem stefndi á mig skallaði ég flassfótinn á myndavélinni með nefinu. Ég fann til fyrst en síðan hvarf verkurinn. Síðar um daginn reyndist vera komin smá nibba í nefbeinið á þessum stað, akkúrat þar sem gúmmið af „viewfindernum“ hvílir þegar ég ber vélina upp að auganu. Ég finn sem sagt nettan verk í hver skipti sem ég horfi í gegnum myndavélina mína.

Afskaplega hentugt þar sem ég er að mynda Öldungamótið í blaki.

Myndir eru annars hér, þó engar af nefinu.

Nú á að leggja ráðherrakapall

Reglur:

Sendið inn nöfn ráðherra og hvaða ráðuneyti þeir fá áður en ríkisstjórnin verður tilkynnt í kommentum.

Eitt stig er fyrir nafn ráðherra, eitt fyrir fullkomna samsetningu ráðuneyta og hálft ef annað ráðuneytið er rétt.

Einnig þarf að veðja á forseta Alþingis. Það er eitt stig.

Til dæmis ef rétt er spáð að Össur Skarphéðinsson verði iðnaðar- og viðskiptaráðherra fást tvö stig, eitt fyrir Össur og annað fyrir ráðuneytið. Verði hann bara iðnaðarráðherra fást 1,5 stig, eitt fyrir Össur, annað fyrir ráðuneytið.

„Það hafa verið pungspörk á báða bóga. Við erum með eistu en hún ekki. Þess vegna er þetta kannski sárara fyrir okkur.“

Bróðir sænska glæpasagnahöfundarins Steigs Larssonar um deilur hans og föður hans, sem erfðu allt bú Stiegs, við konu hans í heimildarmynd sænska sjónvarpsins um deilurnar.